اعمال ۲۸ صفر را بشناسید؛ از صدقه تا زیارت پیامبر (ص) در شب رحلت

به گزارش راهبرد معاصر؛ اعمال ۲۸ صفر همواره یکی از پرسش‌های مهم مؤمنان در آستانه فرا رسیدن این روز سوگوار بوده است. اعمال ۲۸ صفر در کتاب‌هایی، چون مفاتیح الجنان به تفصیل آمده و شامل غسل، روزه، زیارت پیامبر (ص) از راه دور، دعای مخصوص و صدقه می‌شود. اعمال ۲۸ صفر نه‌تنها فرصتی برای ابراز ارادت به پیامبر اکرم (ص) و امام حسن مجتبی (ع) است، بلکه راهی برای در امان ماندن از بلا‌های ماه صفر نیز محسوب می‌شود. در ادامه، جزئیات کامل اعمال ۲۸ صفر را بر اساس روایات معتبر و کتاب‌های ادعیه مرور خواهیم کرد.

۱. غسل کردن؛ نخستین گام از اعمال ۲۸ صفر

یکی از مهم‌ترین اعمال ۲۸ صفر، انجام غسل پیش از خواندن زیارت پیامبر اکرم (ص) است. بر اساس آنچه در مفاتیح الجنان و دیگر کتب ادعیه آمده، از آنجا که یکی از اعمال ۲۸ صفر، قرائت زیارت حضرت رسول (ص) است، مستحب است که پیش از آن، حتی اگر زیارت از راه دور انجام شود، غسل صورت گیرد. این غسل، روحیه‌ای عبوری و آمادگی قلبی برای ورود به فضای سوگواری و مناجات با پیامبر (ص) ایجاد می‌کند. انجام این غسل به‌عنوان یکی از اعمال ۲۸ صفر، در روایات متعددی مورد تأکید قرار گرفته است.

۲. روزه گرفتن؛ از دیگر اعمال ۲۸ صفر با پاداشی بزرگ

روزه گرفتن در روز‌های پایانی هر ماه قمری، همواره مورد سفارش پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع) بوده است. ازاین‌رو، روزه در ۲۸ صفر نیز که از روز‌های پایانی این ماه محسوب می‌شود، ارزش و پاداش فراوانی دارد. روزه به‌عنوان یکی از اعمال ۲۸ صفر، نمادی از هم‌دردی با مصائب اهلبیت (ع) و فرصتی برای تزکیه نفس در این روز غمبار است. بسیاری از مؤمنان، روزه ۲۸ صفر را جزء جدایی‌ناپذیر اعمال ۲۸ صفر خود قرار می‌دهند و آن را با نیّت تقرب به خداوند و ابراز ارادت به پیامبر (ص) به جای می‌آورند.

۳. خواندن دعای «یا شَدیدَ الْقُوی»؛ یکی از کلیدی‌ترین اعمال ۲۸ صفر

اگر کسی بخواهد در ماه صفر از بلا‌های نازله در امان بماند، توصیه شده است که در هر روز، ده مرتبه دعای مشهور «یا شَدیدَ الْقُوی» را بخواند. این دعا که توسط «محدث فیض» در کتاب «خلاصة الاذکار» نقل شده، یکی از اعمال ۲۸ صفر به‌شمار می‌رود. متن این دعا که جزء اعمال ۲۸ صفر است، بدین شرح می‌باشد:

«وَ یَا شَدِیدَ الْمِحَالِ یَا عَزِیزُ یَا عَزِیزُ یَا عَزِیزُ ذَلَّتْ بِعَظَمَتِکَ جَمِیعُ خَلْقِکَ فَاکْفِنِی شَرَّ خَلْقِکَ یَا مُحْسِنُ یَا مُجْمِلُ یَا مُنْعِمُ یَا مُفْضِلُ یَا لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ کَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ».

تکرار این دعا در زمره اعمال ۲۸ صفر، برای مؤمنان ضامن نجات از غم‌ها و سختی‌ها شمرده شده است.

۴. زیارت پیامبر اکرم (ص) از راه دور؛ روح اعمال ۲۸ صفر

شیخ مفید، شهید و سید بن طاوس (ره) نقل کرده‌اند که اگر کسی در غیر مدینه منوره قصد زیارت حضرت رسول (ص) داشته باشد، باید غسل کند، شبیه قبر مطهّر را در پیش روی خود بسازد، نام مبارک پیامبر (ص) را بر آن بنویسد و با دل و جان متوجه آن حضرت، زیارت را بخواند. این زیارت از راه دور، از برجسته‌ترین اعمال ۲۸ صفر به‌شمار می‌رود. متن کامل این زیارت که جزء اصلی اعمال ۲۸ صفر است، با سلام بر پیامبر (ص) آغاز می‌شود:

«اَلسَّلامُ عَلَیک یا رَسُولَ اللّهِ اَلسَّلامُ عَلَیک یا نَبِی اللّهِ اَلسَّلامُ عَلَیک یا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللّهِ اَلسَّلامُ عَلَیک یا خاتَمَ النَّبِیّینَ...».

در ادامه این زیارت که جزو اعمال ۲۸ صفر است، مؤمن شهادت می‌دهد که پیامبر (ص) رسالت را ابلاغ کرد، نماز برپا داشت، زکات داد، به معروف امر کرد و از منکر نهی نمود و خدا را تا پایان عمر با اخلاص عبادت کرد.

۵. صدقه دادن؛ سفارش مؤکد در اعمال ۲۸ صفر

بر اساس روایات، ماه صفر به‌ویژه روز‌های پایانی آن که با وفات پیامبر (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) و امام رضا (ع) همراه است، به «نحوست» معروف بوده و در این ایام، پیامبر (ص) و امامان (ع) بر صدقه دادن بسیار سفارش کرده‌اند. ازاین‌رو، صدقه دادن نیز یکی از مهم‌ترین اعمال ۲۸ صفر محسوب می‌شود. مؤمنان با این عمل خیرخواهانه، هم خود را از بلا‌ها مصون می‌دارند و هم به نیازمندان یاری می‌رسانند. بسیاری از علما، صدقه را در کنار سایر اعمال ۲۸ صفر، عاملی برای دفع بلا و افزایش برکت در زندگی می‌دانند.

۶. نکته پایانی درباره اعمال ۲۸ صفر

توجه به این نکته ضروری است که به دلیل عظمت رحلت خاتم پیامبران (ص) که بزرگترین مصیبت در جهان اسلام محسوب می‌شود، بر تعطیل کردن بازار‌ها و دوری از فعالیت‌های کاری در این روز، سفارش بسیاری شده است. مؤمنان با به‌جا آوردن اعمال ۲۸ صفر، ارادت خود را به ساحت مقدس پیامبر (ص) و اهلبیت (ع) نشان می‌دهند و با غسل، روزه، دعا، زیارت از راه دور و صدقه، این روز سوگوار را به فرصتی برای تقرب به خداوند تبدیل می‌کنند. اعمال ۲۸ صفر، مجموعه‌ای کامل از عبادات است که هر مؤمنی با انجام آنها، می‌تواند در این روز غمبار، آرامش قلبی و پاداش اخروی را برای خود به ارمغان آورد.

نتیجه‌گیری

اعمال ۲۸ صفر شامل غسل، روزه، دعای «یا شدید القوی»، زیارت پیامبر (ص) از راه دور و صدقه است. اعمال ۲۸ صفر در مفاتیح الجنان و سایر کتب ادعیه به‌تفصیل آمده و مؤمنان با انجام اعمال ۲۸ صفر، ضمن ابراز هم‌دردی با مصائب اهلبیت (ع)، از برکات معنوی این روز بزرگ بهره‌مند می‌شوند. اعمال ۲۸ صفر، راهی است برای در امان ماندن از بلا‌ها و تقرب به درگاه الهی. اعمال ۲۸ صفر را جدی بگیریم و با انجام دقیق آنها، ارادت خود را به پیامبر رحمت (ص) و امام حسن مجتبی (ع) به نمایش بگذاریم. اعمال ۲۸ صفر، میراثی گرانبها از معارف اهلبیت (ع) است که باید پاس داشته شود. اعمال ۲۸ صفر را در برنامه عبادی خود قرار دهیم و از فیض آن بهره‌مند شویم. اعمال ۲۸ صفر، یادآور عظمت اسلام و ایثار پیامبر (ص) در راه هدایت بشریت است. اعمال ۲۸ صفر، نسخه‌ای کامل برای سلوک معنوی در این روز عظیم به شمار می‌رود.